محدودیت صادراتی چین در حوزه عناصر نادر خاکی و گرافیت، به یکی از مهمترین موضوعات اقتصاد جهان تبدیل شده است. این تصمیم فقط یک سیاست تجاری نیست. این اقدام امنیت زنجیره تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد و صنایع راهبردی را با چالشهای تازه روبهرو میکند.
محدودیت صادراتی چین صنایع راهبردی را تحت فشار قرار میدهد
عناصر نادر خاکی شامل ۱۷ فلز راهبردی هستند. خودروسازان، صنایع دفاعی، تولیدکنندگان تجهیزات الکترونیکی و شرکتهای فعال در فناوریهای نوین از این عناصر استفاده میکنند. هرگونه کاهش صادرات این مواد، تأمین مواد اولیه را دشوارتر میکند و هزینه تولید را افزایش میدهد.
کارشناسان برآورد میکنند این محدودیتها فعالیتهای صنعتی با ارزشی نزدیک به ۶.۵ تریلیون دلار را خارج از چین تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران این تصمیم را یکی از مهمترین ریسکهای صنعتی سالهای اخیر میدانند.
زنجیره تأمین جهانی با ریسک جدید روبهرو شد
آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده است که اجرای کامل این سیاست، صنایع خودروسازی، انرژی و فناوریهای پیشرفته را با کمبود مواد اولیه روبهرو میکند. این شرایط فشار اقتصادی بیشتری بر کشورهای واردکننده وارد خواهد کرد.
ایالات متحده و کشورهای اروپایی بیشترین وابستگی را به واردات این مواد دارند. به همین دلیل، محدودیت صادراتی چین میتواند هزینه تولید را در این کشورها افزایش دهد و روند توسعه صنایع پیشرفته را کند کند.
گرافیت؛ مادهای حیاتی برای خودروهای برقی
چین فقط در بازار عناصر نادر خاکی جایگاه برتر ندارد. این کشور بیش از ۹۰ درصد فرآوری جهانی گرافیت را نیز در اختیار دارد. تولیدکنندگان باتری خودروهای برقی به این ماده وابستگی زیادی دارند.
هرگونه محدودیت در صادرات گرافیت، روند تولید خودروهای برقی را کند میکند. همچنین اجرای برنامههای گذار انرژی و کاهش انتشار کربن در بسیاری از کشورهای غربی با چالش روبهرو خواهد شد.
غرب برای کاهش وابستگی به چین سرمایهگذاری میکند
دولتهای غربی برای کاهش وابستگی به چین، سرمایهگذاری در معادن و واحدهای فرآوری عناصر نادر خاکی را افزایش دادهاند. مجموع تعهدات مالی این پروژهها به حدود ۶۵ میلیارد دلار رسیده است.
آمریکا و مالزی نیز پروژههای جدیدی را آغاز کردهاند. این پروژهها سهم چین را تا حدودی کاهش میدهند، اما کارشناسان پیشبینی میکنند چین تا سال ۱۴۱۴ همچنان حدود ۷۰ درصد بازار جهانی عناصر نادر خاکی را در اختیار داشته باشد.
تحلیل دیدهبان انرژی و حقوق بانکی
محدودیت صادراتی چین فقط یک ابزار اقتصادی نیست. این کشور از این سیاست برای تقویت موقعیت خود در رقابت ژئوپلیتیکی و صنعتی استفاده میکند. هرچه وابستگی کشورها به مواد اولیه راهبردی بیشتر باشد، ریسک تأمین، ریسک حقوقی و ریسک قراردادی نیز افزایش پیدا میکند.
پرونده عناصر نادر خاکی و گرافیت اکنون به موضوعی فراتر از صنایع معدنی تبدیل شده است. امنیت انرژی، حکمرانی زنجیره تأمین و آینده تجارت بینالملل به تصمیمهای چین در این بازار وابسته شدهاند.
